11-1

"საქართველო "
# 11 (1799)
3-16 ივნისი 2003 წ.

საქართველოს პარლამენტის 1994 წლის 1 მარტის სხდომის ოქმი: საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე სამარცხვინო დოკუმენტი - როგორ შეგვათრიეს "ესენგეში"?!

გაგრძელება. დასაწყისი "საქართველო" #1,2,3,4,5,6,7,8,910

თავმჯდომარე. ბატონი გივი ლომინაძე.

(ხმა დარბაზიდან. რამდენია დარჩენილი?)

თავმჯდომარე. 60-მდე კაცია ჩაწერილი. (ხმაური დარბაზში). ბატონო დეპუტატებო, მოვუსმინოთ. თუ არ მოვუსმენთ, კამათი არ იქნება.

გ. ლომინაძე. ბატონებო, მე პირადად არა მგონია, რომ ამ დარბაზში, მთლიანად ჩვენს ქვეყანაში მოიძებნოს ისეთი პიროვნება, ვისაც არ სურდეს მთლიანი დამოუკიდებლობა, თავისუფლება, აყვავებული საქართველო. დამეთანხმებით, რომ აი ამ ცნებებს, ამ მიდგომას ალტერნატივა არა აქვს. მაგრამ მე არა მგონია, რომ მარტო სურვილი საქმეს წინ წაადგება და ჩვენ დღეს მოგვცემს იმის საშუალებას, რომ მივიღოთ ერთადერთი უტყუარი ჭეშმარიტი გადაწყვეტილება. მე არასოდეს არ მქონია პრეტენზია პოლიტიკოსობაზე, მე ვარ პროფესიონალი იურისტი, იცით თქვენ, მაგრამ ბოლო 7-8 წლის განმავლობაში მთლიანად საქართველოში მიმდინარე პროცესების შუაგულში ვიმყოფებოდი, ვიცი და შევხედე შიგნიდან და დავინახე ეს პრობლემები შიგნიდან, როგორც იტყვიან. მინდა როგორც პრაქტიკოსმა იტურისტმა კონკრეტულად შევაჩერო თქვენი ყურადღება "სნგ"-ს დებულების, წესდების ზოგიერთ ასპექტზე და რატომ არის ის პატივცემული ოპოზიციისათვის მიუღებელი დღეს. სანამ ამ კონკრეტულ ანალიზს შევუდგებოდე, ჩემს ანალიზს, მანამდე ერთი რამ კიდევ მინდა გითხრათ. არ შეიძლება ალბათ არ გავუწიოთ ანგარიში დღეს არსებულ მდგომარეობას საქართველოში. არ შეიძლება ცოტათი მაინც არ დამიჯეროთ 5 თვის განმავლობაში მყოფ პიროვნებას იქ, დასავლეთში, იმ ფრონტის ხაზზე, როცა საუბარი ეხება იმ განწყობას, რასაც 180000 ლტოლვილი ჰქვია, რასაც 1200000-ზე მეტი მაცხოვრებელი ჰქვია იმ რეგიონში. ყველაფერი ეს, მიუხედავად იმისა, რომ მე არც ერთი პარტიის, არც ერთი ფრაქციის სახელით არ გამოვდივარ, არამედ გამოვდივარ, როგორც ერთი პარლამენტარი თქვენს წინაშე, მაძლევს უფლებას, რომ შევაჩერო თქვენი ყურადღება შემდეგ საკითხებზე: მე პირადად, როგორც პარლამენტარი, ერთი პიროვნება ხმას მივცემ დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში შესვლას, სხვა ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ მხოლოდ იმიტომ, რომ მის პრეამბულაში, კერძოდ პირველ მუხლში ნათქვამია, რომ თანამეგობრობის ყველა წევრი საერთაშორისო სამართლის დამოუკიდებელი და თანასწორუფლებიანი სუბიექტი არის. და ის ეფუძნება ყველა მისი წევრის სუვერენული თანასწორობის საწყისებს. თანამეგობრობა არ წარმოადგენს სახელმწიფოს და არა აქვს ზეეროვნული უფლებამოსილება და აქ, ჩვენ როცა ამ საკითხს ვეხებით, რატომღაც არც ერთ გამოსვლაში ეს ასპექტი არ იყო ხაზგასმული. მე არ ვიცი რატომ უგულებელყოფთ ამას. როგორ შეიძლება შეადარო ყოფილი საბჭოთა კავშირი, უნიტარული, ტოტალიტარული წყობა და შეადარო აი ამ წესდებას, და იმ "სნგ"-ს საკითხთან დაკავშირებით, რაზედაც დღეს ჩვენ გვაქვს საუბარი აქა. ეს სულ სხვადასხვა ცნებაა. თანამეგობრობა არ წარმოადგენს სახელმწიფოს, მე ვთქვი ეს და მეორე, ყველაზე ძირითადი ფაქტორი, რაც მე მინდა ხაზგასმით აღინიშნოს, ეს არის ჩვენი ქვეყნის დღევანდელი სიტუაცია, რა სიტუაციაშიც ჩვენ დღეს ვიმყოფებით. მე არა მგონია, რომ დღეს ვინმეს ეჭვი ეპარებოდეს და მე ამ კითხვას თვითონ დავუსვამ ჩემ თავს, რომ აფხაზეთში ჩვენს მიერ წაგებული ომის ძირითადი ფაქტორი ასე თუ ისე იყო იმ რეაქციული რუსეთის, თუ რუსეთის, როგორც გნებავთ, აღიზინებს ზოგიერთებს რეაქციულის გამოყოფა, მონაწილეობა და ერთიანი ძალისხმევის მომართვა ჩვენს წინააღმდეგ. საქართველოს წინააღმდეგ აი ამ ომში. კი, ბატონო, მე არასდროს არ უარვყოფდი ამას, რომ ეს ფაქტია, მაგრამ მოდი გავიხსენოთ ჩვენ ჩვენი წარსული ბოლო 3-4 წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით, როცა სახელმწიფო პოლიტიკის რანგში იქნა აყვანილი ლანძვა-გინება, გაუაზრებელი დაპირისპირება რუსეთთან, მაშინ როდესაც საჭირო იყო ალბათ უფრო ელასტიური, დაბალანსირებული პოლიტიკა მათთან მიმართებაში. ჩვენ თვითონ შევქმენით ეს საფუძვლები და მივეცით იმის საშუალება, რომ აი ის რუსეთი ჩახუტებოდა აფხაზ სეპარატისტებს. სწორედ ამის შედეგია ის, რაც აფხაზეთში მივიღეთ. მე, კონკრეტულად, მიმაჩნია, რომ ეს ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორია ჩვენი დამარცხებისა აფხაზეთის ომში. ახლა განა ეჭვი ეპარება ვინმეს, რომ აფხაზეთი ფაქტობრივად დაკარგულია. დარჩა იურიდიული გაფორმება ამ დაკარგვისა, რისკენაც მიილტვიან აფხაზი სეპარატისტები და მათი თანამოაზრენი. რითი შეიძლება ამას აღვუდგეთ. არის თუ არა რაიმე შანსი ამ "სნგ"-ს წესდების ხელმოწერით და თუ გნებავთ შეერთებით, რომ რაღაც უკან დასახევი გზა დავიტოვოთ, რაღაც პერსპექტივაში დავიტოვოთ. მე კატეგორიულად ვაცხადებ, როცა წესდებაში საუბარია და მე-3 მუხლი ამაზე მკაფიოდ მეტყველებს, რომ "სნგ" კატეგორიულად უარყოფს ნებისმიერ ტერიტორიულ დანაწევრიანებას, ნებისმიერ ძალისმიერ ფაქტებს აი ამ მიმართულებით ის არ ცნობს და ის ცნობს მხოლოდ ტერიტორიულ ერთიანობას, მე ვფიქრობ, რომ ეს ის შანსია, სამწუხაროდ, მე ამას ხაზს ვუსვამ, რომელიც დღეს ჩვენ დაგვრჩენია, რომ ეს იურიდიული საფუძვლები დავიტოვოთ იმისათვის, რომ ხვალ და ზეგ პოლიტიკური გზით იქნება თუ სხვა გზით ჩვენ გვქონდეს რაღაც საფუძვლები და გვქონდეს აი ამ საკითხის ჩვენს სასარგებლოდ, ობიექტურად, ჭეშმარიტად ობიექტურად გადაწყვეტის საშუალება. აი რატომ მივცემ ხმას და დავუჭერ მხარს აი ამ რატიფიკაციას.

კიდევ ერთი მოტივი. მე ვახსენე აქ ლტოლვილები, ვახსენე მოსახლეობა, მაგრამ არ არის იმის საშუალება კონკრეტულად განვიხილოთ ჩვენ აქ, თუ რა ეკონომიკური მდგომარეობაა, რა სოციალური მდგომარეობაა, ვის აწყობს დღეს გართულების გზით სიარული. მე მთელი პასუხისმგებლობით ვაცხადებ, სოციალური მდგომარეობა არა მარტო ლტოლვილების, არამედ მკვიდრი აი იმ რაიონების, იმ რეგიონების მოსახლეობისა იმ დონემდე არის მისული, რომ თუ არა რაღაც კონკრეტული ნაბიჯები, ალბათ ჩვენ დღეს თუ არა ხვალ სოციალური აფეთქების წინაშე დავდგებით. მაშინ არ იკითხავს არავინ ვინ იყო "სნგ"-ს მომხრე, ვინ იყო "სნგ"-ს წინააღმდეგი, ერთიანად წალეკავს ამ ხელისუფლებას და საერთოდ ყოველ ჩვენთაგანს. ეს იქნება სწორედ ის შედეგი, რომლისკენაც ჩვენ გვიბიძგებენ აფხაზი სეპარატისტები, მათი თანამოაზრენი. ამისკენ მიილტვიან ისინი, აი ეს უნდათ რამეფრად რომ მოხდეს. მე გეკითხებით, როცა პრაქტიკოსებს უსმენთ, როცა ისინი გამოდიან ამ ტრიბუნიდან თუ პრესის საშუალებით, ტელევიზიით, ყველამ ვიცით და ცალსახად აღიქვამთ, რომ შეუძლებელია იზოლირებულ მდგომარეობაში მყოფმა საქართველომ გაართვას თავი ამ ეკონომიკურ სიდუხჭირეს და პრობლემებს. მაშასადამე, ეს ახალი პარტნიორები სად, ვის ხარჯზე შევიძინოთ ისინი? აი ამ სიტუაციაში ჩვენ დღეს ვამბობთ უარს იმ ძველ კავშირებზე, რომელიც, როგორც იტყვიან, შეიძლება განვიხილოთ როგორც შუალედური, როგორც ევოლუციის გზით აღმავლობისაკენ ჩვენი ქვეყნის და ჩვენი საქმის წარმართვის ერთ-ერთი საშუალება და ამაზე ჩვენ დღეს უნდა ვთქვათ უარი. მე პირადად ამაზე უარს ვერ ვიტყვი.

კიდევ ერთ საკითხზე მინდა შეაჩერო თქვენი ყურადღება. აქ მრავალჯერ ითქვა, თუ არის ალტერნატიული ვარიანტი და თუ არის გამოსავალი ამ მდგომარეობიდან, მაშინ ჩვენ თანახმა ვართო. მეც იგივე მინდა გავიმეორო. ნებისმიერმა პარტიამ, ნებისმიერმა ფრაქციამ წარმოადგინოს პროგრამა, რომელიც ჩემთვის მისაღები იქნება და მე, როგორც ერთი კაცი, როგორც ყოველი თქვენთაგანი, ალბათ გავიღებ ყველაფერ იმას, რისი გაღებაც შეუძლია ერთ პიროვნებას. გმადლობთ.

თავმჯდომარე. გმადლობთ. ბატონი ირაკლი წერეთელი, შემდეგ ჭაბუა ამირეჯიბი.

ი. წერეთელი. ახლა აქ ბევრი ითქვა რატომ უნდა შევიდეთ "სნგ"-ში და ისიც ითქვა, რატომ არ უნდა შევიდეთ "სნგ"-ში. რატომ არ უნდა შევიდეთ, მე თავს აღარ შეგაწყენთ, მოკლედ გავიმეორებ... (ხმა დარბაზიდან). არც სამართლებრივი, არც პოლიტიკური, არც პრაგმატული და არც ზნეობრივი მოტივებით ეს გამართლებული არ არის. ერთ რამეზე მოვილაპარაკოთ. მე არ ვიცი ეს საკითხი მივა თუ არა კენჭისყრამდე, თუ მივა, რა თქმა უნდა, ჩვენ არ მივიღებთ მონაწილეობას ამ კენჭისყრში, ან, რა თქმა უნდა, საწინააღმდეგოს მივცემთ, მაგრამ ერთ რაღაცაზე მოვილაპარაკოთ: აქ 4 კატეგორიის ხალხია ვისაც უნდა "სნგ"-ში შესვლა. ერთი კატეგორია ხლხისა, - პარლამენტს არ ეხება, ეხება მთლიანად საქართველოს - წმინდა პრაგმატული, კარიერისტული მოსაზრების გამო შექმნილი მდგომარეობის დათმობა არ უნდათ და "სნგ"-ში კი არა კომის ავტონომიურ რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევლენ, თუ ეს მათ რაღაცას მისცემს. არის მეორე კატეგორიის ხალხი - აგენტურა, როგორც პარლამენტში, ისე პარლამენტის გარეთ, რომლებიც დავალებებს ასრულებენ. არის მესამე კატეგორია ხალხის, რომლებსაც გულწრფელად ეშინიათ რუსეთის განაწყენების. ეს "სნგ"-ს მომხრეთა შორის შედარებით პატიოსანი ხალხია და მეოთხე კატეგორიის ხალხი, რომელიც ჩამოყალიბდა 21 წლამდე და შემდეგ ბოლო 70 წლის მანძილზე, რომ რუსეთის სივრცის გარღვევის გარეშე მათ ვერ წარმოუდგენიათ არსებობა იმიტომ, რომ მათი ინტელექტუალური შესაძლებულობა ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში არ იძლევა უფრო დიდ სივრცეზე გასვლის საშუალებას (ხმა დარბაზიდან: რატომ არ იძლევა). რატომ არ იძლევა ეს... არ იძლევა, ეს ბატონმა სახელმწიფოს მეთაურმაც თქვა, რომ მწერლობასაც სხვა სივრცე არ გააჩნიაო და აი, აქედან გამომდინარე გავაკეთე მე ეს. არ იძლევა იმიტომ, რომ სხვაგან არსად არ... (არ ისმის, სიცილი დარბაზში).

ახლა მთავარი საკითხი. ჩვენ მოვილაპარაკოთ. მე არ ვიცი ახლა აქ ყველა პარლამენტის წევრი იტყვის, რომ ჩვენ ის პატიოსანი ხალხი ვართ, ვისაც გვეშინია, რომ კიდევ უფრო გამწვავდება მდგომარეობა და საერთოდ დაიკარგება ქართული სუვერენიტეტისა და სახელმწიფოებრიობის პერსპექტივები და როგორც ბატონმა გივი ლომინაძემ აღნიშნა და სხვებმაც აღნიშნეს, აი სწორედ სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობის და ა.შ. და ა.შ. აი ამ კარგი მდგომარეობის შენარჩუნებისათვის გვინდა "სნგ". მაშინ მოვილაპარაკოთ, ღმერთმა ნუ ქნას და თუ მაინც მოხდება ეს რატიფიკაცია, რამდენი დრო მოგცეთ კიდევ, რომ... იმიტომ, რომ მე მქონდა ლაპარაკი რამდენიმე დეპუტატთან "სნგ"-ს მომხრეებთან, მგონი ბატონი... რა ჰქვია თერჯოლის დეპუტატს? ამირანი, იმან თქვა, რომ თუ "სნგ"-ში საქართველოს მიღებით ჩვენი დამოუკიდებლობა დამოკიდებულების საკითხთან, ტერიტორიული მთლიანობის შენარჩუნებისა და გაღრმავების საკითხთან გამართლდება, მაშინ მთელი საქართველო, მთელი პარლამენტი "სნგ"-ს მომხრეც და მისი მოწინააღმდეგეც მოგებული რჩება. მაგრამ თუ არ გამართლდება, მაშინ მთელი საქართველო რჩება წაგებული, მაგრამ "სნგ"-ს მომხრეები მერე მაინც წახვალთ თუ არ წახვალთ ასპარეზიდან? აი ამაზე მოვილაპარაკოთ.

თავმჯდომარე. კი ბატონო.

ი. წერეთელი. ე.ი. მე ყველა ვარიანტში წინააღმდეგი ვარ (ხმა დარბაზიდან). როგორ? (კამათი დარბაზში). რაც შეეხება ალტერნატივას ვერ ვხედავთო, აქ ითქვა და პროგრამები არ არისო. არის პროგრამები, ალტერნატივაც არის. მე საერთოდ მიმაჩნია, რომ ამ ხელისუფლების ქვეშ საქართველო "სნგ"-ში იქნება თუ "სნგ"-ს გარეთ, ამას მნიშვნელობა არა აქვს. უნდა შეიცვალოს ძირეულად აღმასრულებელი ხელისუფლება, უნდა შეიცვალოს ძირეულად სახელმწიფო პოლიტიკა და ეს არის თავისთავად ალტერნატივა. საკითხის ისეთი დაყენება, რომ "სნგ"-ს გარეშე ქართველი ერი ფიზიკურად არსებობას შეწყვეტს, ეს, მაპატიეთ და ერის შეურაცხყოფაა. მაშინ თუ ჩვენ არ შეგვიძლია სხვა ერის ქვეშევრდომობის გარეშე ჩვენი თავის შენარჩუნება, მაშინ რად გვინდა საერთოდ სახელმწიფოებრიობა და არაფრის ღირსნი არ ვყოფილვართ. აი ეს არის ისეთი პოლიტიკა, რომელიც ინერგება მთელი 70 წლის მანძილზე, რომ ქართველ ერს არ შეუძლია... მე მესმის რომ მძიმე მდგომარეობაა, მაგრამ ამაზე მძიმე რაღა უნდა იყოს. კიდევ ოპოზიციას ბრალდება აფხაზეთის დაკარგვა. ბატონ შევარდნაძეს რომ დაეგდო ჩვენთვის ყური და ის ეკეთებინა, ვთქვათ, რასაც მე ვეუბნებოდი (სიცილი დარბაზში), თედო პაატაშვილი და ა.შ., მაშინ, კი ბატონო, მე ვიტყოდი, რომ ჩემი ბრალია აფხაზეთის დაკარგვა-თქო, მაგრამ საწინააღმდეგოს რომ აკეთებდა და მაინც დაიკარგა, ვისი ბრალია, რა თქმა უნდა, თქვენი ბრალია. აი ეს არის. მეტი არაფერი.

თავმჯდომარე. კარგით. ბატონი ჭაბუა ამირეჯიბი. შემდეგ ქალბატონი მანანა გიგინეიშვილი.

ჭ. ამირეჯიბი. ქალბატონებო და ბატონებო, შევეცდები ძალიან მოკლედ გამოვთქვა ჩემი აზრი ამ პრობლემის გარშემო. უპირველეს ყოვლისა მინდა გამოვთქვა კმაყოფილება დღევანდელი პარლამენტის სხდომის მსვლელობის გამო. მოხდა ის, რაც უნდა მომხდარიყო. როგორც იტყვიან გამოჩნდა ცისფერი და შავი, თეთრი და შავი (ხმაური დარბაზში). საქართველოს წინაშე ყოველთვის იდგა პრობლემა და დღესაც დგას. ვისთან, ვისი მფარველობის ქვეშ იყოს საქართველო. ასე იყო მთელი ისტორიის მანძილზე და დამსწრე საზოგადოებას პატიებას ვთხოვ, რომ ეს მას შევახსენე. მე აქ ერთხელ გამოვედი და ვთქვი, რომ რუსეთისაგან ღალატის მეტი ჩვენ არაფერი არ გვინახავს. დავიწყე 1773 წლიდან, მოვედი 7 მაისის ხელშეკრულების დარღვევამდე. მაგრამ ჩემი გამოსვლა მაშინ მე დავამთავრე ასე: სხვა გზა, სხვა ხსნა არ არსებობს. ალტერნატივა არ არის. აქ ვიღაცამ თქვა, რომ ომის მდგომარეობაში ვართო, თუ ომი დავიწყოთო, თუ რაღაცა ასეთი. ე.ი. ომი არ არის ოლიმპიური თამაშები, - ერთ-ერთმა დეპუტატმა თქვა აქ, - რომელშიც მთავარი იყოს მონაწილეობის მიღება. რა გამოვა იმ ომიდან, ყველას მოგვეხსენება ძალიან კარგად. რაც შეეხება იმას, რომ ეს საკითხი უნდა გადაწყდეს ბატონი ედუარდის ნიუ-იორკში წასვლამდე, მე მაგალითად ამას ვასაბუთებ ასე - "სნგ"-ში შესვლა მისცემს უშიშროების საბჭოს ერთ-ერთ ვეტოს უფლების მქონე პირს, რუსეთის წარმომადგენელს, მისცემს საშუალებას მხარი დაუჭიროს უშიშროების საბჭოს ისეთ დადგენილებას, რომელიც ჩვენი სასარგებლო იქნება. ახლა... (ხმაური დარბაზში). რაც შეეხება წესდებასთან შეერთებას, კერძოდ ამ საკითხს. მე დღეს არ მეგულება არც ერთი ნორმალური სახელმწიფო თავისი ჭკუათმყოფელი პარლამენტით, რომ რომელიმე გაერთიანების წევრი არ იყოს. ვერაფერ ტრაგიზმს მე ვერა ვხედავ იმაში, რომ "სნგ"-ს გაერთიანებაში შევიდეთ. რაც შეეხება დადებით მხარეს ამ ნაბიჯისა, მე ბევრს ვხედავ და ბევრი იყო ნათქვამი და აღარ გავიმეორებ. მაგრამ მინდა გავამახვილო ყურადღება იმაზე, რაც აქ ითქვა უკვე. აი უარი ვთქვით ჩვენ და არ შევედით, არ მოვაწერეთ ხელი ამ ხელშეკრულებას, რა იქნება მერე? ამას დავუფიქრდეთ კარგად. (ყვირილი დარბაზში). რამდენიც არ უნდა იყვიროთ, მე ისეთი კაცი ვარ, რომ ჩემს სათქმელს მაინც ვიტყვი, იყვირეთ რამდენიც გინდათ. საერთოდ მე ვთვლი, რომ უკვე ყველაფერი ნათქვამია, ალბათ საჭიროა შევწყვიტოთ კამათი და ვუყაროთ კენჭი ამ საკითხს. გმადლობთ.

თავმჯდომარე. გმადლობთ. ჯერ ქალბატონ მანანას მივცეთ სიტყვა და ვნახოთ.

(ხმაური დარბაზში). ვნახოთ, მადროვეთ ჯერ. ბევრია სიაში. დაწყნარდით, მოუსმინეთ. (ხმა დარბაზიდან. შემდეგი ვინ არის?). ნახავთ შემდეგს. წინადადება არის შემოსული რომ შეწყდეს კამათი, ვნახავთ. (ხმაური დარბაზში). თუ არა და მერე გავაგრძელოთ.

მ. გიგინეიშვილი. აქ ითქვა, რომ თურმე "დათა თუთაშიას" იდეები და "შერეკილების" იდეები ცხოვრებაში უნდა გავატაროთ. ეს ძალიან პოპულისტურია დღეს და ბევრი მომხრეც შეიძლება გყავდეთ. მაგრამ მე როდესაც ვეცდები ჩემს მსმენელებს ვუთხრა, რომ მე ვარ ერთ-ერთი მომხრე საქართველოს "სნგ"-ში გაერთიანებისა, არა მაქვს იმისი შიში, რომ ამ იდეების ღალატს ჩავდივარ. არა მაქვს ეს შიში იმისათვის, რომ თანამეგობრობა არ წარმოადგენს სახელმწიფოს და არა აქვს ზეეროვნული უფლებამოსილება. თანამეგობრობა უზრუნველყოფს საქართველოს ტერიტორიალურ ურღვევობას და მის ტერიტორიულ მთლიანობას. არც ერთი აქ წარმოდგენილი თვალსაზრისი არ იყო იმის გამაქარწყლებელი, რაც ჩემთვის, პირადად და ალბათ მოსახლეობის ფართო ფენისათვის დასაჯერებელს და მისაღებს ხდის ჩვენს აქ გაერთიანებას. ნუ გვავიწყდება ერთი რამ, რომ რამდენი ნაღმი აქვს ჩადებული რუსეთს და რამდენი ნაღმი ამუშავდა და რამდენი ნაღმის ამუშავება შეაფერხა თანამეგობრობაში შესვლამ. გაიხსენეთ ის მომენტი, მსვლელობა გაიხსენეთ და რა შეფერხდა ამით. მაგრამ ეს რა თქმა უნდა არ ყოფილა მთავარი და ეს არ ყოფილა დროებითი, რომ ორ პროვინციაზე იყო ახლა ლაპარაკი. აი სწორედ ის ფაქტიც, რომ ორი დივიზიის შეყვანა არ მოხდა, მეტყველებს იმაზე, რომ უკანასკნელ მომენტამდე თანამეგობრობაში შესვლა ჩვენს ხელისუფლებას გადაწყვეტილი არ ჰქონდა, მაგრამ პოლიტიკა იმის პოლიტიკაა, მოვლენები ისე განვითარდა, რომ ჩვენ აქამდე მივედით.

ახლა რაც შეეხება ამას ყველაფერს, რაც აქ დღეს ტრიალებს. ბატონი ნოდარ ნათაძე, აქ თუ არის, ძალიან მინდა რომ მომისმინოს. აქ არის ბატონი ნოდარ ნათაძე? ძალიან კარგი იქნება, თუ შემოვა. ბატონი ნოდარ ნათაძე, რომელიც ფილოსოფიის ცოდნას უწუნებს სხვას და თვითონ, როგორც ჩანს, ბრწყინვალე მცოდნე არის ფილოსოფიისა, რას ფიქრობდა ბატონი ნოდარ ნათაძე რადიკალიზმის შესახებ, როდესაც მან სახალხო ფრონტის ყრილობიდან გააძევა მამარდაშვილი და მამარდაშვილთან ერთად გააძევა მთელი ქართული ინტელიგენცია? (ყვირილი დარბაზში). მე რატომ ვიხსენებ ახლა ამ ამბავს.

თავმჯდომარე. დაწყნარდით, დაწყნარდით, ვინც ყვირის, მართალი არ არის და ის ყვირის.

მ. გიგინეიშვილი. ამ ამბავს მე ვიხსენებ იმიტომ, რომ თვალსაზრისი ყველა იმათი, ვინც "სნგ"-ს მომხრეა... (ხმაური დარბაზში). ამას მე ვიხსენებ იმიტომ, რომ იმათი თვალსაზრისი ვინც... (ხმაური დარბაზში).

თავმჯდომარე. ნუ ყვირიხართ.

მ.გიგინეიშვილი. გთხოვთ დამიცვათ, ბატონო ვახტანგ.

თავმჯდომარე. ბატონებო, დეპუტატი, რომელიც.. (ყვირილი დარბაზში).

მ.გიგინეიშვილი. მე დღეს ამ ამბავს ვიხსენებ იმიტომ, რომ პოზიცია იმათი, ვინც "სნგ"-ს მომხრეა, ღალატად ცხადდება. ღალატი, აი მე მინდა იცოდეთ, რომ ასე იოლად ნუ გვაწერთ ამ იარლიყებს. სხვათა შორის, ჩვენ ბევრჯერ გვქონდა მიზეზი თქვენგან, ბევრჯერ მოგვეცით იმის მიზეზი, რომ რაღაც იარლიყები მოგვეწებებია ჩვენც, მაგრამ ჩვენ ეს არ გვიქნია. არ გვიქნია ეს არც 9 აპრილს, რომელიც სულ ტრიალებს ოპოზიციის მიერ, არ მოგვითხოვია პასუხი არც იმ სისხლისთვის, არც იმისთვის, რომ ნაკაწრიც არ გქონიათ და დღეს ულტიმატუმებს გვიყენებთ და დროს გვინიშნავთ... (ხმაური დარბაზში). არ მოუთხოვია თქვენთვის პასუხი საზოგადოებას. (ცხარე კამათი დარბაზში).

თავმჯდომარე. დაწყნარდით.

მ.გიგინეიშვილი. იყვირეთ, იყვირეთ, მე არ მეშინია თქვენი ყვირილის. მე მოველოდი თქვენს ყვირილს.

დარბაზიდან. როგორ არ გრცხვენიათ მაგას რომ უსმენთ, როგორ არ გრცხვენიათ. (ხმაური დარბაზში).

მ.გიგინეიშვილი. დღევანდელ ჩვენს პარლამენტში საკმაოდ არიან გამსახურდიას პარლამენტის წევრები. სად ბრძანდებოდით, ბატონებო, როდესაც ოსეთის რესპუბლიკა, ოსეთის ოლქი გააუქმეთ? დაფიქრდით, რა მოყვებოდა ამას? იფიქრეთ, რამე პასუხისმგებლობა იგრძენით ოსეთის გაუქმების გამო, თუ იგრძენით? (ხმაური დარბაზში). სად იყავით, როდესაც 28-26 მივიღეთ. ვინმემ მოგთხოვათ ამის გამო პასუხი? არავინ. (საშინელი ყვირილი დარბაზში). როგორ მოხდა, რომ ეროვნული მოძრაობის მოთავეებმა ძალიან დიდ კაპიტალს წამოკრეს ხელი? გაირკვეს ჯერ, ბატონებო, ვინ არის მოღალატე, რატომ აწრიალდით, როდესაც დაიხურა, დაილუქა ბანკი, დაილუქა თავდაცვის სამინისტროს... (საშინელი ყვირილი დარბაზში). რატომ აწრიალდით? ვინ ჩადიოდა, რას ნიშნავდა თქვენი... (მომხსენებელიც ყვირის, ხმაური დარბაზში). რას ნიშნავდა ქობალიასთან თქვენი მოლაპარაკებები?

ხმა დარბაზიდან. მანანა, შვილი გყავს მკვდარი, სირცხვილია, მანანა. (საშინელი ყვირილი დარბაზში).

მ. გიგინეიშვილი. ვის აძლევს ხელს...

თავმჯდომარე. აი ეს ხალხი უნდა მართავდეს ქვეყანას?

მ.გიგინეიშვილი. ვის არ უნდა საგანგებო წესები, ამაზეც დაფიქრდით. ვის აძლევს ხელს დესტაბილიზაცია, გაჭირვებული, უსახსრო ადამიანების ქუჩაში გამოყვანა, ვაკანტურია სხვათა შორის ბელადის ადგილი. გაიგონეთ კარგად, ვაკანტურია ბელადის ადგილი. (ხმაური დარბაზში). თქვენ ახლა გაერთიანდით, მაგრამ თქვენი გაერთიანება არ იქნება. ეს არის დესტრუქციული ძალების გაერთიანება. თქვენ პირველობას ერთმანეთს ვერ დაუთმობთ.

თავმჯდომარე. კარგით. (ხმაური დარბაზში, ტაში). მე მგონი, არის საფუძველი, წინადადება, რომ შეწყდეს კამათი. (ხმაური დარბაში). წივილი და კივილი პარლამენტის საქმე არ არის. ბატონებო, ვინ არის მომხრე, რომ შეწყდეს კამათი? თუ არ იქნება მომხრე პარლამენტი, გავაგრძელებთ კამათს.

ბატონებო, 10-წუთიან შესვენებას ვაცხადებთ. შემდეგ ვუყრით კენჭს. (ხმაური დარბაზში).

შესვენების შემდეგ.

სხდომას თავმჯდომარეობს საქართველოს პარლამენტის სპიკერი ვ.გოგუაძე.

თავმჯდომარე. ჩავატაროთ რეგისტრაცია, პრაქტიკულად და ვიმუშაოთ ერთად, ერთად უნდა ვიმუშაოთ, კიდევ წელიწადნახევარი. სიტყვა ეძლევა პარლამენტის თავმჯდომარეს ბატონ ედუარდ შევარდნაძეს. (ხმა დარბაზიდან). მე არ მითქვამს, რომ შეწყდა-მეთქი, მაგრამ... (ხმაური დარბაზში). ნუ ყვირიხართ. მე გთხოვთ, დეპუტატი ნუ დაკარგავს დეპუტატის სახეს. ნუ ყვირიხართ ადგილებიდან.

ხმა დარბაზიდან. მე მაინტერესებს ბატონ დიასამიძეს... (სიცილი, კამათი დარბაზში).

თავმჯდომარე. დაბრძანდით, იმ ზომამდე... მაგას მოვუვლით, არა უშავს. (ხმაური დარბაზში).

ვ. რჩეულიშვილი. სახელმწიფოს მეთაური დგას, კაცო.

ე. შევარდნაძე. მე ისევ ავიღე სიტყვის უფლება. (ხმაური დარბაზში).

თავმჯდომარე. ბატონო დეპუტატებო, ძალიან ბევრი ჟურნალისტია აქ, არიან უცხოელი ჟურნალისტებიც და მე გთხოვთ, რომ დეპუტატის სახეს ნუ დავკარგავთ. როცა ლაპარაკობს კაცი, დაუგდეთ ყური.

ე.შევარდნაძე. ისევ ავიღე სიტყვა იმისათვის, რომ რამდენიმე საკითხზე კვლავ შევაჩერო თქვენი ყურადღება. ჩვენი სხდომა რომ უფრო კორექტულ ვითარებაში მიმდინარეობდეს, აკაკი ასათიანის არ იყოს, არაფერი გასაკვირი არ არის. ბატონმა თედომ და სხვებმაც თქვეს ეს, რომ არავითარი გაკვირვება არ უნდა გამოიწვიოს იმან, რომ როგორც მთელ საზოგადოებაში, ასევე პარლამენტში, მე არ ვიტყოდი, დღევანდელი ქვეყნისათვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საკითხი იხილებოდეს მწვავედ და ხანდახან სახეზე იყოს ერთმანეთის გამომრიცხავი აზრები. მე ძალიან ბევრს ვლაპარაკობ იმაზე, რომ თავიდან არ ვიყავი მომხრე პარლამენტის გაყოფის, მაგრამ შემდეგ ჩვენ ყველანი დავრწმუნდით, რომ უნდა გამოიკვეთოს უმრავლესობა და უმცირესობა, ოპოზიცია გამოიკვეთოს. ეს ჩვენი მოგონილი არ არის, აღიარებული პრაქტიკაა და პრინციპში ეს ხელს უწყობს ჭეშმარიტებისაკენ მიმავალ გზის პოვნას. მაგრამ ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, რომ ჩვენ ეს როგორმე გადავლახოთ, ავადმყოფობა მინდა დავარქვა, რომ ხანდახან ნერვები გვღალატობს და არ შეგვიძლია ერთმანეთს მოვუსმინოთ. მე არავის არ ვადანაშაულებ, არც გვარს არ დავასახელებ, ეს ჩემი თხოვნაც არის, რამდენჯერმე ამას მუდარის სახეც ჰქონდა და რამდენჯერმე მოთხოვნის სახეც და კვლავ და კვლავ ვიმეორებ. ახლა მე მინდა შეგახსენოთ უბრალოდ, თქვენ ეს ყველაფერი წაკითხული გაქვთ და მე ვთხოვ, თუ ეს შესაძლებელია, პრესას, ტელევიზიას, კიდევ ერთხელ გააცნოს ჩვენს საზოგადოებას ის დოკუმენტი, რომელზეც ლაპარაკია დღეს. შეიძლება იყოს აქ რაიმე სადავო, საკამათო, მაგრამ არის აქ ისეთი ფუძემდებლური დებულებები, რომლებსაც არსებითი მნიშვნელობა აქვთ საქართველოსათვის. ბატონმა გივი ლომინაძემ დაიწყო, მერე არ გააგრძელა ჩამოთვლა, მეორე მუხლი, თუ არ ვცდები, ქალბატონმა მანანამ მოიხსენია. მე ერთხელ კიდევ შეგახსენებთ, აი მესამე, ძალიან მნიშვნელოვანი, გთხოვთ, ვისაც წაკითხული გაქვთ, გაგებით მოეკიდოთ ამ ჩემს გამეორებებს.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი: "სახელმწიფოთა ტერიტორიული მთლიანობა და უარის თქმა სხვისი ტერიტორიის დანაწევრებისათვის მიმართულ ნებისმიერ მოქმედებაზე, წევრი სახელმწიფოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ ძალისა თუ ძალის დამუქრების გამოუყენებლობა, მშვიდობიანი საშუალებებით დავის გადაჭრა ისეთნაირად, რომ საფრთხე არ შეექმნას საერთაშორისო მშვიდობას, უშიშროებასა და სამართლიანობას".

კიდევ ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი დებულება: "სახელმწიფოთა შორის ურთიერთობაში საერთაშორისო სამართლის უზენაესობა, ჩაურევლობა ერთმანეთის საგარეო და საშინაო საქმეებში". მე ხაზს ვუსვამ ამ ფრაზას იმიტომ, რომ აქ იყო ნათქვამი, რომ "სნგ" ხელს უხსნის რუსეთს ჩაერიოს სხვის საქმეებში. პრაქტიკულად როგორ განხორციელდება, სხვა ამბავია და შეიძლება ეჭვის საფუძველი ჩვენ გვაქვს, მაგრამ მე მოგახსენებთ იმაზე, რა დებულებებს და ჭეშმარიტებებს ვუერთდებით ჩვენ, რას ვაღიარებთ და რას არ ვაღიარებთ - "ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების უზრუნველყოფა ყველასათვის, რასის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიისა და ა.შ." აი ეს ფრაზა შეიძლება იწვევდეს გარკვეულ ეჭვებს, მაგრამ ეს არის ის სტანდარტი, რომელიც აღიარებულია მთელ მსოფლიოში. ეს არის გაეროს წესდებიდან დაწყებული შემდეგი დოკუმენტები, თქვენც გიმუშავიათ, მეც მიმუშავია ბევრი ამაზე და ევროპის პაქტი, ყველა პერსონალის შეთანხმებები და სხვა და სხვა. "ერთმანეთისა და მთლიანად თანამეგობრობის ინტერესების გათვალისწინება, ურთიერთთანხმობის საფუძველზე დახმარების გაწევა მათი ურთიერთობის ყველა სფეროში" და ა.შ. შემდეგ ლაპარაკია ეკონომიკურ ურთიერთდახმარებასა და სხვა საკითხებზე.

მე ამას იმიტომ შეგახსენებთ, რომ თავისთავად იმ დოკუმენტში, რომლებსაც ჩვენ უნდა შევუერთდეთ, მე ბევრს ვერაფერს საეჭვოს და საკამათოს ვერ ვხედავ. გთხოვთ კიდევ ერთხელ ნახოთ, კიდევ ერთხელ გააანალიზოთ ყველაფერი ეს.

მეორე საკითხია, შეიძლება თუ არა მოხდეს დარღვევა იმ შეთანხმებისა, რომელსაც ჩვენ ვუერთდებით. ალბათ, პრინციპში, ამის გამორიცხვა ძნელია. მაგრამ სჯობს ამ შეთანხმებას, ამ დოკუმენტს ჩვენ შევუერთდეთ, სხვა ქვეყნებთან ერთად, რომლებთანაც ჩვენ ბევრი რამ გვაკავშირებს, ვიდრე მის გარეთ ვიყოთ. თქვენც ბევრი გიფიქრიათ ამაზე, მეც ბევრი ვიფიქრე. ამ გადაწყვეტილებამდე მივედი და შეიძლება გარკვეული ნაწილი დეპუტატებისაც. ახლა მე მინდა შეგახსენოთ ასეთი რამ - რა თქმა უნდა, არ არის ნორმალური მოვლენა, მე სავსებით გულწრფელად ვლაპარაკობ, როცა სახელმწიფოს მეთაური პარლამენტის და ხალხის დაუკითხავად ღებულობს ასეთ გადაწყვეტილებას. მე არ ვიცი, შეიძლება ვიღაცამ მე უპასუხისმგებლო მიწოდოს, შეიძლება მითხრას ის, რომ უზურპაცია მოვახდინე ხელისუფლების. მე მინდა შეგახსენოთ რამდენიმე სიტყვით როდის მივიღე მე ეს გადაწყვეტილება და რატომ და გთხოვთ ამას შეხვდეთ გაგებით.

ჯერ ერთი, მას შემდეგ, რაც საქართველო გავიდა გარკვეულ სივრცეში, მას შემდეგ, რაც ჩვენ დავუკავშირეთ ჩვენი ბედი საერთაშორისო ორგანიზაციებს, მათ შორის გაეროს, ევროგაერთიანებას, გარკვეული აზრით ნატოსაც, დავიწყეთ თანამშრომლობა და სხვა ევროპულ საპარლამენტო სტრუქტურებს და ა.შ. მას შემდეგ, რაც გაირკვა ჩვენი ურთიერთობა ჩვენ მეზობლებთან - თურქეთთან, სომხეთთან, აზერბაიჯანთან, ირანთან, ასევე გერმანიასთან, საერთოდ დასავლეთთან და აღმოსავლეთის მთელ რიგ ქვეყნებთან. მას შემდეგ, რაც ჩვენ შევედით შავიზღვისპირა ქვეყნების ეკონომიკურ ალიანსში, ამ ორგანიზაციის ერთ-ერთი ინიციატორი და დამაარსებელია საქართველო, რომელიც სამწუხაროდ და ჯერ-ჯერობით ჩვენ ვერ გვიშველის იმიტომ, რომ მისი ფორმირება დასაწყის სტადიაშია და სავსებით გასაგები მიზეზების გამო და მას შემდეგ, რაც დატრიალდა ეს უბედურება, ეს ტრაგედია, დავკარგეთ აფხაზეთი და მას შემდეგ, აი ამას მე გთხოვთ განსაკუთრებით მიაქციოთ ყურადღება, თუ შეიძლება გამიწიეთ ანგარიში, რაც ქობალიას რაზმები ქუთაისს მოადგა, წყალტუბო თითქმის აღებული იყო, სამოქალაქო ომი უკვე გარდუვალი იყო, სამოქალაქო ომი დაიწყო საქართველოში და მე მინდა შეგახსენოთ, რომ მიმაჩნდა, რომ ჩვენ ლამის განწირული ვართ მასიური ხოცვა-ჟლეტისათვის. თქვენ გახსოვთ აქ თბილისელების შეკრება და არა მარტო თბილისელებისა, ის განგაშის ზარები, რომელიც აქ ირეკებოდა. ნუ დავივიწყებთ ამ ამბავს და მე მაშინ, მართლაცდა ტრაგიკულ დღეებში ვეახლე მოსკოვს და ვთხოვე დაეცვათ მაგისტრალები, რკინიგზის მაგისტრალები, ჩვენი პორტები, რადგან დაიკავეს ფოთი, თქვენ გახსოვთ ეს დღეები, დაიკავეს და გაძარცვეს ფოთი, სამტრედია, გადაიჭრა ყველა არტერია თბილისისაკენ მომავალი და არა მარტო თბილისისაკენ და თბილისში დარჩა 3 თუ 4 დღის მარაგი ფქვილისა და პურისა. ამაზე უფრო მძიმე მდგომარეობის წარმოდგენა ძნელია, ძნელია ჩემთვის, ამიტომაც ჩემი თხოვნით იყო ის, რომ მოსკოვში მოიწვიეს სომხეთის პრეზიდენტი, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჩემთან ერთად, შევხვდით ოთხეული და ჩვენ მივედით იმ დასკვნამდე, რომ შეიძლება მოხდეს, დატრიალდეს მართლაც დიდი უბედურება, არა მარტო საქართველოსათვის, არამედ ამიერკავკასიისათვისაც. იყო მიღწეული პრინციპული შეთანხმება იმის შესახებ, რომ როგორმე მაგისტრალები დავიცვათ. შევთნხმდით იმაში, რომ დანარჩენი ჩვენ თვითონ უნდა გადავწყვიტოთ. იმდენად მართლაც დრამატული და ტრაგიკული იყო ეს ყველაფერი პირადად ჩემთვის და ბევრი თქვენთაგანისათვის იმ დღეებში, რომ მე 16-ჯერ მაინც ველაპარაკე შავი ზღვის ფლოტის ადმირალს ბალტინს და მე ვუთხარი, რომ თუ თქვენ მიგაჩნდათ საჭიროდ, მე ჩამოვფრინდები, სევასტოპოლში ჩამოვალ და შევხვდები პირად შემადგენლობას, უნდა მოგვეხმაროთ ამაში, რომ ფოთი როგორმე დაიბრუნოს ხელისუფლებამ. სხვა შემთხვევაში შიმშილი და უბედურება გარდუვალია. ან მეორე გამოსავალი იყო მაშინ, უნდა დაგვეყარა ფარხმალი, დიალოგი ჩვენ არ გამოგვდიოდა... არც უშუალოდ იმ მოძრაობის ლიდერთან, ახლა მე არ მინდა ცუდად მოვიხსენიო. არაფერი სხვა გამოსავალი არ იყო და მე მაშინ ათი ათასი მადლობა ვუთხარი იმ კაცს, რომელმაც აიღო თავის თავზე პასუხისმგებლობა და რამდენიმე სამხედრო გემი შემოიყვანა ფოთში. მაშინ, ნუ შემედავებით თუ ამ სიტყვას გამოვიყენებ, გადარჩა დედაქალაქი, პრაქტიკულად გადარჩა საქართველო, თუ გადარჩენაზე შეიძლება ლაპარაკი. ჯერ არ არის გადარჩენილი, მაგრამ ამის პირობა შეიქმნა. აი ასეთ დროს, ასეთ პირობებში და ამ უფლების გათვალისწინებით, რაც ამას წინ უძღოდა, მე მივიღე ასეთი გადაწყვეტილება. მე გთხოვთ ნუ დავივიწყებთ იმასაც, მოწმეებია ხომ, აქ არის მე მგონი, ბალუაშვილი უნდა ესწრებოდეს, გენერალური პროკურორის მოადგილე, მოწმეებია დაკითხული, კბილებამდე შეიარაღებული რაზმები, არა მარტო აფხაზები, არამედ ჩეჩნები, კაზაკები, სხვადასხვა ეროვნების დაქირავებულები შემოვიდნენ ზუგდიდში, მე თვითონ ვიყავი ხობსა და სენაკში, იმ სახლებში, სადაც ისინი ღამეს ათევდნენ, სადაც ხალხი იხვრიტებოდა. წავიდეთ და ვკითხოთ იმ კუთხეში ხალხს. ეს ხომ ფაქტია, ეს ხომ ნამდვილი ამბავი იყო. და ამიტომ მე ვთქვი, შეიძლება გამასამართლონ, შეიძლება მოხდეს ასე, შეიძლება მოხდეს ასე, შეიძლება დახვრეტა მოგვისაჯონ, ჩამოხრჩობა მოგვისაჯონ, მაგრამ როცა კაცი დარწმუნებული ხარ, რომ სხვა გამოსავალი არ არის და ამან შეიძლება ხალხი გადაარჩინოს, ქვეყანა გადაარჩინოს, მაშინ მე მიმაჩნია, რომ პასუხისმგებლობას არ უნდა გაექცე. არ გავექეცი ამ პასუხისმგებლობას. გნებავთ დაგმეთ ჩემი საქციელი, გნებავთ ნუ დაგმობთ, მაშინ მივიღე მე გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ საქართველო უნდა შევიდეს "სნგ"-ს შემადგენლობაში.

2003 წელი

მოგვწერეთ opentext@flashmail.com