"ახალი 7 დღე "
# 27
13-20 ივლისი, 2007 წელი

თანასწორობის ინსტიტუტი თავისუფლების ინსტიტუტს: რატომ?

ნინი ზარდიაშვილი

თანასწორობის ინსტიტუტი არის ღია ორგანიზაცია, რომლის წევრობა გარკვეული პრინციპებისა და ფასეულობების გაზიარებას ნიშნავს. მისი ძირითადი საქმიანობა �მოდარაჯე ძაღლის� ფუნქციაა, ანუ მონიტორინგი ხელისუფლების ქმედებებზე. თანასწორობის ინსტიტუტის მთავარი მიმართულება ადამიანის უფლებათა დაცვაა. ის არ არის პოლიტიკური პარტია, რომელიც ამომრჩეველთა ხმებისთვის იბრძვის.

�ახალი 7 დღის� სტუმარია თანასწორობის ინსტიტუტის წევრი ლევან გოგიჩაიშვილი.

- როგორც ყველა ორგანიზაციას, თანასწორობის ინსტიტუტსაც აქავს თავისი წესდება, რომელშიც ძირითადი ფუძემდებლური, ჩვენთვის მნიშვნელოვანი პრინციპებია ჩამოთვლილი. ჩვენი ორგანიზაციის ძირითადი მისია არის ადამიანის უფლებების დაცვა. ეს არის მრავალპროფილიანი ორგანიზაცია, მაგრამ თანასწორობის ინსტიტუტის ძირითადი საქმიანობა მაინც ე. წ. �ვოჩდოგის� ფუნქციის გაწევაა. ჩვენ პოლიტიკაში არ ვერევით. პოლიტიკასთან შეხება გამოიხატება იმ სახელმწიფო დაწესებულებებთან ურთიერთობით, რომლებიც არღვევენ ადამიანთა უფლებებს.

- თანასწორობის ინსტიტუტის მიერ პროტესტის გამოხატვა თქვენთვის ხშირად ადმინისტრაციული სასჯელის დაკისრებით მთავრდება. თქვენი ორგანიზაციის წევრები ხშირად გისოსებს მიღმა ხვდებიან. როგორ მოქმედებს თქვენზე ხელისუფლების ასეთი რეაქცია?

- ისევე, როგორც სიტყვის თავისუფლება, გამოხატვის თავისუფლებაც კანონით არის უზრუნველყოფილი, მაგრამ ეს სხვისი უფლებების დარღვევით არ უნდა ხდებოდეს. ჩვენი ყველა ქმედება კონსტიტუციით და ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული უფლებების დაცვით ხდება. არასდროს გადავხტომივართ კანონს თავს და პოლიციელებისთვის რამე ზომების მიღების საბაბი არ მიგვიცია, მაგრამ საქართველოში დემოკრატიით განებივრებულები არ ვართ. ჩვენი ხელისუფლებაც, სხვა არადემოკრატიული სახელმწიფოების მსგავსად, ცდილობს განსხვავებული აზრის ლოკალიზებას პოლიციური ქმედებებით. ჩვენ ვცხოვრობთ ინფორმაციის საუკუნეში, ამიტომ არა მხოლოდ მედიის, არამედ სხვა საშუალებებითაც ხდება ინფორმაციის გავრცელება. ძალიან რთული იქნება განსხვავებული აზრის ჩაკვლა. რაც შეეხება ჩვენი წევრების დაკავების მცდელობებს, დასამალი არაფერია, ეს ყოველთვის ხდება საჯაროდ, მასმედიის თანდასწრებით და ნებისმიერი ადამიანი, რომელიც თვალს ადევნებს ჩვენს ქმედებებს, თვალნათლად ხედავს, რომ პოლიცია, უმეტეს შემთხვევაში, ამეტებს თავის უფლებამოსილებას. იმის ნაცვლად, რომ პოლიციელებმა უზრუნველყონ პროტესტის გამომხატველი ადამიანების უსაფრთხოება, თავისუფლება და უფლებები, თავად გვევლინებიან ადამიანის უფლებათა დამრღვევებად. თანასწორობის ინსტიტუტი, დიდი ხანია, შეგუებულია ამას. რა თქმა უნდა, ეს არის ძალიან რთული გზა ლიბერალური დემოკრატიისა და ბიუროკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებისკენ, მაგრამ ამ გზას ჩვენ საზოგადოებასთან ერთად აუცილებლად გავივლით.

- როგორ ფიქრობთ, საზოგადოება აგყვებათ მაშინ, როდესაც ბევრს ჰგონია, რომ ამ ხელისუფლებასთან წინაამდეგობას აზრი არ აქვს?

- ჩვენი მიზანი არ არის ხალხის ქუჩაში გამოყვანა. არ ვაპირებთ საზოგადოების რევოლუციისთვის შემზადებას. ჩვენ გვინდა, საზოგადოება არჩევნებისთვის მზად იყოს და ურნასთან თავად გადაწყვიტოს საკუთარი მომავალი. ყველაფერს გავაკეთებთ იმისთვის, რომ არჩევნები არ გაყალბდეს, მაგრამ თუ ხალხი კანონიერად გადაწყვეტს, ისევ ეს ხელისუფლება დატოვოს, ეს მისი უფლებაა. ჩვენ გავაგრძელებთ იმ უფლებების დაფიქსირებას, რომლებიც ქვეყანაში არსებობს. ჩვენ არ ვართ პოლიტიკური პარტია, თუმცა კარგი იქნებოდა, მასობრივი აქციები მოგვეწყო, რადგან ეს ხელისუფლება თავის ქმედებებს და საზოგადოების მიმართ დამოკიდებულებას მეტრებით განსაზღვრავს. თუ კვლავ ასე განაგრძობენ, პოლიტიკური ჯგუფების გაერთიანება მოხდება, რასაც ჩვენ მხარს დავუჭერთ.

- გასაგებია, მაგრამ თქვენ თუ გყავთ საარჩევნოდ ისეთი კანდიდატი, რომელსაც მხარს უჭერთ?

- თანასწორობის ინსტიტუტი არც ერთ პოლიტიკურ ორგანიზაციას მხარს დიდად არ უჭერს. ჩვენ ამ საკითხებში მათთან ვთანამშრომლობთ, თითქმის ყველა ოპოზიციურ პარტიასთან, გარდა სარიშვილისა და გიორგაძის პოლიტიკური ორგანიზაციებისა. შეიძლება იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც, ჩვენგან განსხვავებით, რუსეთთან ურთიერთობა მოსწონთ, მაგრამ ისინი უშუალოდ ემსახურებიან იმ პიროვნებებს, რომელთა სამსახურის იდეაც საქართველოს მტრობას წარმოადგენს. ისინი არც მალავენ, რომ ტჟბ-ს მიერ დაფინანსებული აგენტები არიან. მათ ჩვენ მხარს არ დავუჭერთ.

- რუსეთთან საქმის მოგვარება არასწორია?

- არა, ქვეყანასთან პარტნიორობა მის მონობას არ უნდა ნიშნავდეს. პირადად მე მხარს ვუჭერ დასავლეთის კურსს და მიმაჩნია, რომ საქართველო იმ წიაღში უნდა დაბრუნდეს, რომელთანაც მეგობრული, ისტორიული ურთიერთობა აკავშირებს. რაც შეეხება რუსეთთან ურთიერთობას, საკმარისად ვიყავით მათ უღელქვეშ და ვფიქრობ, მასთან თანასწორი ურთიერთობა უნდა დავამყაროთ, მაგრამ უმცროსი ძმის თვალით ყურებას არ შევეგუებით.

- ამერიკასთან ურთიერთობა გვარგებს? ხომ არ მოხდება რუსეთზე დამოკიდებულებით ჩანაცვლება ამერიკაზე დამოკიდებულების იდენტური ხარისხით?

- საბედნიეროდ, დასავლეთისთვის არა მხოლოდ პარტნიორი ვართ, არამედ მეგობარ ქვეყანათა ჯგუფში შევდივართ. ხელისუფლების მიერ არჩეული კურსი ნატოსკენ მხარდასაჭერია. ნატო არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ ეკონომიკური და ადამიანის უფლებათა უზრუნველყოფის ორგანიზაციაცაა. მიმაჩნია, რომ ნატოსთან ინტეგრაცია ჩვენი ქვეყნისთვის დიდი წარმატების მომტანი იქნება.

- თუ ქვეყანაში დემოკრატიის პრინციპები ირღვევა, რამდენ ხანში მოხერხდება ნატოსთან ჩვენი ინტეგრაცია?

- ზუსტად ამის გამო გვაქვს სერიოზული პრობლემები. არსებობს ინფორმაცია, რომ ქვეყანაში არ არსებობს დამოუკიდებელი სასამართლო, არ არის გარანტირებული ადამიანის უფლებები, ფერხდება ინტეგრაციისკენ ნაბიჯების გადადგმა. პრობლემა უნდა ვეძიოთ ჩვენში და არა იმ ორგანიზაციაში, რომელიც ჭერს და სტანდარტებს აწესებს. თუ ამ სტანდარტებში ვერ ჩავეტევით, ვერ შევძლებთ მერაბ კოსტავას და ბევრი სერიოზული ქართველი მოღვაწის ოცნების ახდენას დასავლეთთან ურთიერთობის მხრივ.

- ბევრი ფიქრობს, რომ ამერიკა საკუთარი პრინციპებისთვის გვიყენებს, თუნდაც - ერაყში სამშვიდობოების გაგზავნით.

- ყველა ქვეყანას თავისი სტრატეგია აქვს, მათ შორის, ამერიკასაც და ჩვენც. ბუნებრივია, დამოუკიდებლად ამოცანებს ვერ გადავჭრით და არც მარტონი უნდა დავრჩეთ ჩრდილოელი მეზობლის წინაშე, რომელმაც, შესაძლოა, ფიზიკურად გადაგვყლაპოს და ჩეჩნეთის მდგომარეობაში აღმოვჩნდეთ. საქართველოს გვერდით უნდა იდგეს დასავლეთი და ევროპა. ამერიკა ამ წლების განმავლობაში დიდ მატერიალურ დახმარებას გვიწევს. უბრალოდ, ე. წ. ცუდი ადამიანების წყალობით, ამ თანხების ჩვეულებრივ მოქალაქეებთან მისვლა არ ხერხდება. საზოგადოების გადასაწყვეტია, რა კურსით იაროს უახლოესი 30 წლის განმავლობაში.

- ვინ არიან ეს �ცუდი ადამიანები�, რომელ ხელისუფლებას გულისხმობთ - შევარდნაძის თუ სააკაშვილის?

- წინა და ახლანდელ ხელისუფლებებს შორის დიდი განსხვავება არ არის. შევარდნაძის დროს ცნობილი �გრანტიჭამია� ბასილია იყო, რომელმაც ყველა დახმარება ჯიბეში ჩაიდო. ახლაც არიან პიროვნებები, რომელთა წყალობითაც დახმარებები საჭიროებისამებრ არ იხარჯება.

- როგორ ფიქრობთ, მომავალ არჩევნებში ისევ ეს ხელისუფლება გაიმარჯვებს?

- საზოგადოებამ უნდა გაიგოს, რომ, თუ ოპოზიციამ ვერ მოახერხა წარმომადგენლობითი რაოდენობით პარლამენტში შესვლა, მომავალში კარგ შედეგს არ უნდა ველოდოთ. არ შეიძლება, პარლამენტი ერთპარტიული იყოს. თუკი მოვახერებთ პარლამენტის ოპოზიციითა და პოზიციით დარეგულირებას, პროგრესს გავაგრძელებთ.

- საზოგადოებამ კარგად იცის, რომ ერთპარტიული პარლამენტი არ უნდა არსებობდეს, მაგრამ ამდენ ხანს პროტესტი არ გამოუხატავს...

- ვერ დაგეთანხმებით, ბოლო მომენტში ქართველი მობილიზებას ახერხებს, რაც ხშირად ცუდად უტრიალდება ხელისუფლებას. 17 წელია, მეტ-ნაკლები დამოუკიდებლობით ვსუნთქავთ დედმიწაზე. დემოკრატია დროის მომენტია და ცუდია, როცა ამ დროში მცხოვრები ადამიანები იჩაგრებიან. თუკი შინ დავსხდებით და მხოლოდ სამზარეულოში გავაპროტესტებთ, არაფერს გვარგებს.

- თანასწორობის ინსტიტუტში თქვენს რიგებს გოგა ხაინდრავა შემოუერთდა, რომელიც ამ ხელისუფლების დროს მინისტრის სავარძელს იკავებდა. გარდა გოგასი, არიან ისეთი ადამიანები, ვინც ხელისუფლებაში ან თავისუფლების ინსტიტუტში იყვნენ?

- ჩვენს ორგანიზაციაში გოგა ხაინდრავას შემოსვლა ძალიან მნიშვნელოვანია. მსგავსი ცნობილი სახე ჩვენთან ჯერჯერობით არ არის. თუმცა არიან სტუდენტები და ახალგაზრდები, რომლებსაც სჯერათ, რომ მათი მომავალი ბრძოლის ხაზზე გადის. ჩვენი ორგანიზაციის წევრობა ნიშნავს იმას, რომ ეს ადამიანი წყვეტს ყველანაირ თანამდებობრივ საქმიანობას. არ შეიძლება, ორ სკამზე ერთდროულად იჯდე: იყო ხელისუფლებაში და თან აწარმოებდე მის მონიტორინგს.

- ის ადამიანები, რომლებიც ხელისუფლებაში არ ყოფილან, როგორ ავსებენ თანასწორობის ინსტიტუტის რიგებს, რამე რეგიონულ ორგანიზაციებს აარსებენ?

- ახლახან ქუთაისში ჩვენი ორგანიზაციის ოფისი გავხსენით. ამის ძალიან დიდი სურვილი რეგიონებშიც არის, მაგრამ მატერიალური საშუალებები არ გვაქვს. ეს ადამიანები ყოველდღიურად აქტიურობენ და ინფორმაციას გვაწვდიან.

- თანასწორობის ინსტიტუტს არ ჰყავს დონორი ორგანიზაცია, რომელიც მატერიალურად ამოუდგება მხარში?

- სამწუხაროდ, არა. პატარ-პატარა შემოწირულობები გვაქვს, თუმცა ეს საკმარისი არ არის. ჩვენ თავს თავად ვინახავთ.

- თქვენი ორგანიზაცია სანდრო გირგვლიანის მკვლელობის გამოძიების პროცესთან დაკავშირებით აქტიურობდა. სხვა რა პრიორიტეტი გაქვთ?

- ძვრა და ამ ორგანიზაციის ჩამოყალიბება სანდრო გირგვლიანს და სხვა გახმაურებულ მკვლელობებს უკავშირდება. ვეცდებით, ეს საქმე არ მიიჩქმალოს. ჩვენ ვაქტიურობთ კერძო საკუთრებასთან დაკავშირებითაც. განათლების სამინისტროს ვთხოვეთ, სკოლებში დაინერგოს მედიაციის პროგრამები, ძალდაუტანებლობის სწავლება. თითქოს პოლიტიკური თანხმობა არსებობს, რომ, როგორც კი დონორი ორგანიზაციის მოძიებას შევძლებთ, სკოლებში ამ პროგრამების განხორციელებას დავიწყებთ კონფლიქტების და მოლაპარაკებების ცენტრთან ერთად (IჩჩN), რომელსაც ამ საქმიანობაში სერიოზული გამოცდილება აქვს. ვახორციელებთ განათლების სამინისტროსა და სასამართლოს მონიტორინგს.

- ეროვნულ გამოცდებთან დაკავშირებით თუ გაგჩენიათ პროტესტი და რა რეორგანიზაცია მიმდინარეობს ამჟამად საპატრიარქოს სკოლებთან დაკავშირებით?

- განათლების რეფორმაში ერთადერთი ნათელი წერტილი ეროვნული გამოცდებია, რადგან კორუფცია დიდი პროცენტით აღმოიფხვრა. რაც შეეხება საუნივერსიტეტო რეფორმას, ეს უფრო დეფორმა იყო. ძალიან დიდი დრო დასჭირდება უნივერსიტეტის ფეხზე დადგომას, ის არც მანამდე ყვაოდა, თუმცა ამათ სულ დააჭკნეს. ამჟამად მიმდინარეობს ოპტიმიზაციის პროცესი განათლების სამინისტროდან საპატრიარქოს სკოლებზე. თუ გავითვალისწინებთ იმ მოვლენებს, რომლებიც ეკლესიების ნგრევით დაიწყო, ჩვენი ხელისუფლება ცდილობს, შემოვლითი გზებით რელიგიის ძირგამომთხრელი საქმიანობა გააჩაღოს. ისტორიამ და გამოცდილებამ გვაჩვენა, რომ რელიგიას ვერაფერი წაშლის. გიგა ბოკერია და გივი თარგამაძე რელიგიასთან ჭიდაობაში დაილეწებიან. ისინი გულწრფელად მეცოდებიან! საქართველოს ისტორიაში ისინი ყორღანაშვილების და ორჯონიკიძეების გვერდით იმკვიდრებენ ადგილს.

- თავისუფლების ინსტიტუტის დებატებში გამოწვევა რომ შეგეძლოთ, რა იქნებოდა მთავარი თემა, რას ჰკითხავდით გიგა ბოკერიას, გივი თარგამაძეს, ლევან რამიშვილს?

- �რატომ?� დებატებში მათ 10:0 მოვუგებდით... რატომ ადამიანის უფლებების დარღვევა? რატომ ამდენი მკვლელობა? რატომ უკანონობა? რატომ კერძო საკუთრების ხელყოფა? რატომ ეკლესიების ნგრევა? რატომ საჯარო დაპატიმრებები? რატომ პოლიტპატიმრები?.. ამ კითხვებზე მათ პასუხი არ აქვთ. თავისუფლების ინსტიტუტი რამდენჯერმე გამოვიწვიეთ დებატებში, მაგრამ ჩვენთან საკამათოდ არ მოდიან, რადგან იციან, რომ დამარცხდებიან.

(c) გაზეთი " ახალი 7 დღე "
(c) ქართული პრესის კომპიუტერული არქივი

2007 წელი